Artikel ED 20240504

Artikel Eindhovens Dagblad - 4 mei 2024

Groot durven denken

In 2021 heb ik in een artikel in het ED al gewezen op de kansen die er zijn om de grote uitdagingen waar de Brainport regio mee te maken heeft met succes aan te pakken. En dat onze stad daarin in een stimulerende leidende rol moeten hebben. We zijn inmiddels enkele jaren verder, en ik constateer dat er nog steeds veel te veel aandacht is voor het centrum, en dan met name de binnenstad. Door die focus worden de echte kansen gemist om Eindhoven klaar te maken voor de komende decennia. Dat kunnen we ons niet veroorloven. We moeten samen groter durven denken.

De huidige traditionele stedenbouwkundige benadering sluit onvoldoende aan bij de huidige dynamiek en uitdagingen. De politiek en de gemeentelijke organisatie lijken zich dat onvoldoende te realiseren. Zonder een bredere en ambitieuzere benadering zullen er beslissingen worden genomen die de ontwikkeling van de stad en regio juist in de weg gaan zitten. Dergelijke fouten zijn later niet of nauwelijks meer te corrigeren.

Ik sta niet alleen in deze opvatting. De afgelopen jaren heb ik gesproken met vele partijen die direct en indirect betrokken zijn bij de stedelijke ontwikkeling van Eindhoven en Zuidoost Brabant. Er leven grote zorgen over, of en hoe Eindhoven zijn centrale rol optimaal kan uitvoeren. De benodigde ambitie en inspiratie worden gemist en dat leidt nu al tot stagnatie op terreinen als mobiliteit, woningbouw, natuur en gezondheid. Er is een ambitieuze en overkoepelende visie nodig waar burgers, overheden en andere partijen zich bij kunnen aansluiten en samen werken aan een optimale toekomst.

Er is weliswaar een Omgevingsvisie 1.0 opgesteld, maar het resultaat heeft nauwelijks bijgedragen aan een kader om de stad integraal te kunnen ontwikkelen. Inmiddels wordt er gewerkt aan versie 2.0 die voor de komende decennia richting zal bepalen. Nog steeds is het ambitieniveau en de schaal waarop gedacht wordt onvoldoende. Ook voor de regio heeft dit grote gevolgen.

Beide versies zijn ontwikkeld vanuit een conservatieve en behoudende benadering van stedenbouw. Dat is weliswaar begrijpelijk, maar Eindhoven staat juist voor ongekende uitdagingen! Dat vraagt om een ambitieuzere benadering. Met wat vergroening van het straatbeeld in het centrum en enkele mooie nieuwbouw projecten gaan we het niet redden. Bovendien ontbreekt de samenhang tussen de verdichtingsplannen en dat zal juist leiden tot problemen. In plaats daarvan, moet er out-of-the-box gedacht worden, en moeten de burgers actief meedenken over wat er nodig is en hoe dat het beste vormgegeven kan worden. Dat is heel iets anders dan de manier waarop tot nu toe het inspraaktraject is verlopen.

Een aanzienlijk deel van de groei van Eindhoven kan opgevangen worden binnen de bestaande wijken, zonder dat daarvan het karakter wordt aangetast terwijl de leefbaarheid juist vergroot wordt. Daarnaast heeft Eindhoven ook mogelijkheden voor grootschalige nieuwbouw waarmee we tientallen jaren vooruit kunnen. Dat kan bovendien zonder onnodige hoogbouw of dertien-in-een-dozijn blokkendozen én voor alle inwonersgroepen. Het geheel van de Kennedylaan, Prof. Dorgelolaan en de Fellenoord biedt fantastische mogelijkheden voor het combineren van verkeer/parkeren, wonen, werken, groen, etc. Het eenzijdige gebruik van de schaarse ruimte voor ‘asfalt’ is niet meer van deze tijd, maar dat vraagt wel om een andere manier van denken. In steden als Delft, Heerlen en Maastricht zijn verkeersgebieden al getransformeerd en dragen nu op allerlei manieren bij aan de kwaliteit van die steden.

Dergelijke voorbeelden, en er zijn er veel meer, laten zien dat door het combineren van functies én het creëren van voldoende massa er van alles mogelijk wordt. Denk bijvoorbeeld aan OV vervoer (trams) waarvan de kwaliteit veel hoger is en waar óók veel meer gebruikt gemaakt van wordt. Maar zolang we ons blind blijven staren op te kleine gebieden en Eindhoven als geheel over het hoofd zien zullen we dit soort kansen missen. Als we niet oppassen eindigen we dan met een gloednieuw busstation dat niet blijkt te voldoen aan wat er eigenlijk nodig is. Ook architectonisch liggen er grote kansen. Denk bijvoorbeeld aan het werk van Callabeaut en Rau, maar ook aan onze eigen “Dutch Mountains”. Door breed en ambitieus te denken kan Eindhoven de groei gebruiken om alle burgers een betere en aantrekkelijkere stad te bieden. Daar moeten we samen de schouders onder zetten.